Hoksbergen AWJ, Legemate DA, Csiba L et al.
Absent Collateral Function of the Circle of Willis as Risk Factor for Ischemic Stroke.
Cerebrovascular Dis 2003;16:191-198.

Celem pracy było zbadanie wpływu zaburzeń krążenia obocznego koła Wilizjusza na ryzyko udaru mózgu u osób z dużego stopnia zwężeniem tętnicy szyjnej wewnętrznej. Badaniem objęto 109 chorych z udarem niedokrwiennym w obszarze unaczynienia tętnicy szyjnej wewnętrznej. Grupę kontrolną stanowiło 113 chorych z chorobą zarostową tętnic kończyn dolnych bez wywiadu w kierunku chorób naczyniowych OUN. W pracy tej wykorzystano metodę przezczaszkowej ultrasonografii doplerowskiej z opcją kodowania kolorem (TCCD). U badanych chorych w porównaniu z grupą kontrolną częściej stwierdzano brak krążenia obocznego poprzez przednią część (33% w porównaniu z 6%) a także przez tylną część koła tętniczego (57% w porównaniu z 43%). Ryzyko braku wydolnego krążenia obocznego przez przednią i tylną część koła Wilizjusza było zwiększone w grupie badaniej (OR odpowiednio 7,3;p<0,05 i 3,0; p=NS). Na podstawie otrzymanych wyników autorzy stwierdzają, że zaburzenia krążenia obocznego na poziomie przedniej części koła tętniczego są związane ze zwiększonym ryzykiem udaru niedokrwiennego u chorych ze zwężeniem tętnicy szyjnej wewnętrznej.

Cao JJ, Thach C, Manolio TA et al.
C-Reactive Protein, Carotid Intima-Media Thickness, and Incidence of Ischemic Stroke in the Elderly. The Cardiovascular Health Study.
Circulation 2003;108:166

Celem tej pracy było określenie czy podwyższony poziom białka c-reaktwynego (CRP) jest niezależnym od grubości kompleksu intima-media (IMT) czynnikiem ryzyka wystąpienia udaru mózgu a także czy istnieje zależność pomiędzy poziomem CRP a grubością IMT. Badaniem objęto 5417 chorych z programu Cardiovascular Health Study. Wykazano, że wraz ze wzrostem poziomu CRP (z 2 do 4 kwartyla) skorygowane ryzyko względne wystąpienia udaru niedokrwiennego wzrasta od 1,19 do 1,60. Stwierdzono również, że związek ten jest niezależny od grubości IMT. Wykazano jednak wyraźniejszy wpływ poziomu CRP na ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego wraz ze wzrostem grubości IMT. Wyniki tego badania są istotne z tego względu, że wskazują na niezależny od siebie wpływ CRP i IMT na ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego.

Cucchiara B, Kasner SE, Wolk DA et al.
Lack of hemispheric dominance for consciousness in acute ischaemic stroke.
J Neurol Neurosurg Psychiatry 2003;74:889-892.

Celem tej pracy było porównanie występowania zaburzeń świadomości u chorych z ostrym udarem prawej lub lewej półkuli mózgu. Analizą objęto 564 chorych z udarami półkulowymi, u których stwierdzano objawy uszkodzenia kory mózgu, ubytki w polu widzenia oraz niedowłady kończyn. Chorzy włączani byli do badania w ciągu 12 godzin od wystąpienia objawów neurologicznych. Stan świadomości oceniano kilkakrotnie w ciągu 24 godzin za pomocą 6 punktowej skali (1 oznacza stan pełenej świadomości, 6 oznacza największe nasilenie zaburzeń świadomości). Zaburzenia świadomości stwierdzono łącznie u 3/4 chorych. Nie stwierdzono stwierdzono istotnych różnic przy porównaniu mediany jak i średniej zaburzeń świadomości u chorych z udarem prawopółkulowym i lewopółkulowym. Wyniki tej pracy są istotne z tego względu, że w przeciwieństwie do wcześniej publikowanych danych nie potwierdzają znaczenia dominacji półkulowej w występowaniu zaburzeń świadomości u chorych z półkulowym udarem mózgu.

Siritho S, Thrift A, McNeil JJ et al.
Risk of Ischemic Stroke Among Users of the Oral Contraceptive Pill. The Melburne Risk Factor Study (MERFS) Group.
Stroke 2003;34:1575.

Autorzy tej pracy zajęli się problemem wpływu doustnych leków antykoncepcyjnych na ryzyko udaru mózgu. Badaniem objęto 234 kobiety w wieku 15-55 z udarem mózgu. Grupę kontrolną stanowiły 234 kobiety zamieszkujące w tym samym rejonie, które dobrano według 5 letnich przedziałów wiekowych. W obu grupach za pomocą kwestionariusza zebrano informacje na temat przyjmowania leków antykoncepcyjnych. Stwierdzono, że przyjmowanie leków antykoncepcyjnych zawierających estrogeny w pojedynczej dawce nie przekraczającej 50 mikrogramów nie było związane ze zwiększonym ryzykiem udaru mózgu. Stwierdzono, że zwiększenie ryzyka udaru mózgu związane było z występowaniem nadciśnienia tętniczego, wywiadem przemijających epizodów niedokrwienia mózgu, wywiadem zawału mięśnia sercowego, cukrzycą, wywiadem rodzinnym występowania udaru mózgu oraz paleniem papierosów. Wyniki tej pracy są istotne z tego względu, że nie potwierdzają wpływu doustnych leków antykoncepcyjnych zawierających poniżej 50 mikrogramów estrogenów w pojedynczej dawce na zwiększone ryzyko występowania udaru mózgu. Ponadto potwierdzają wpływ innych czynników ryzyka na występowanie udaru mózgu.

Roguer J, Campello AR, Gomis M.
Sex Differences n First-Ever Acute Stroke.
Stroke 2003;34:1581.

Celem tej pracy było porównanie częstości występowania pierwszego w życiu ostrego udaru mózgu u kobiet i u mężczyzn. Badaniem objęto 1581 chorych. Stwierdzono, że kobiety doznawały udaru w starszym wieku niż mężczyźni i że istotnie częściej stwierdzano u nich nadciśnienie tętnicze oraz zatorowość kardiogenną. U mężczyzn częściej stwierdzano nadużywanie alkoholu, mikotynizm oraz chorobę naczyń obwodowych. Biorąc pod uwagę objawy kliniczne u kobiet częściej stwierdzano afazję, zburzenia pola widzenia oraz zaburzenia połykania. Nie stwierdzono różnic pod względem częstości występowania udaru niedokrwiennego i krwotocznego. Stwierdzono natomiast przewagę udarów o etiologii zatorowej kradiogennej u kobiet i udarów o etiologii zakrzepowo-zatorowej oraz udarów lakunarnych u mężczyzn. Rokowanie co do sprawności czynnościowej było gorsze u kobiet. Wyniki tej pracy są bardzo istotne ponieważ wskazują na duże różnice w czynnikach ryzyka i etiologii udaru a także w rokowaniu wynikające z płci.

Suk SH, Sacco RL, Boden-Albala B et al.
Abdominal Obesity and Risk of Ischemic Stroke. The Nothern Manhattan Stroke Study.
Stroke 2003;34:1586.

Autorzy tej pracy oceniali rolę otyłości jako niezależnego czynnika ryzyka udaru niedokrwiennego w wielonarodowościowej populacji pólnocnego Manhattanu. Badaniem objęto 576 chorych z udarem niedokrwiennym i 1142 osoby z grupy kontrolnej dobranych pod względem wieku, płci oraz przynależności etnicznej. U wszysktich badanych oznaczano współczynnik obwod pasa / obwód biodra (WHR) a także określano współczynnik masy ciała (BMI). Stwierdzono, że wraz ze wzrostem WHR rośnie ryzyko udaru niedokrwiennego z OR 2,4 dla 3 kwartyla WHR do OR 3,0 dla 4 kwratyla WHR (przy porównaniu z 1 kwartylem WHR). Przy skorygowaniu danych pod względem BMI oraz innych czynników ryzyka stwierdzono, że u chorych z WHR powyżej mediany iloraz szans wystąpienia udaru mózgu wynosi 3,0. Wpływ WHR na ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego był wyraźniejszy u osób w młodym wieku. Wpływ WHR na ryzyko udaru był tak sam w przypadku udarów w przebiegu zmianam miażdżycowych dużych tętnic jak i w innych podtypach udarów. Wyniki tego badania są bardzo istotne z tego względu, że dowodzą istotności otyłości ocenianej za pomocą WHR jako niezależnego czynnika ryzyka wystąpienia udaru niedokrwiennego. Rezultaty te wskazują na istotnośc normalizacji masy ciała w profilaktyce udaru niedokrwiennego.