informacje dla lekarzy



Skala przedstawianego problemu wynika przede wszystkim z ogromnej liczby zachorowań. W Polsce według raportu zespołu ekspertów Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Udaru Mózgu (NPPiLUM) z 1999 roku rejestruje się 60 000 nowych udarów rocznie. Zapadalność w Polsce jest przy tym podobna jak w innych krajach europejskich, tzn. wynosi około 177 przypadków na 100 000 mężczyzn i 125 na 100 000 kobiet. Znacznie gorzej przedstawia się umieralność z powodu udaru, wynosząca 106 na 100 000 dla mężczyzn i 79 na 100 000 dla kobiet, co należy do najwyższych wskaźników w Europie. Jak wynika z badań Ryglewicza i wsp. ogłoszonych w "Neurology" w 2000 roku, przebieg udaru niedokrwiennego jest w Polsce znacznie cięższy niż w Stanach Zjednoczonych z powodu częściej towarzyszących schorzeń, m.in. dławicy piersiowej, migotania przedsionków i zastoinowej niewydolności krążenia. W polskim opracowaniu dotyczącym 3790 przypadków 47% stanowią udary o etiologii niedokrwiennej, 10% to krwotoki śródmózgowe, 2% - krwotoki podpajęczynówkowe, a etiologia 40% udarów pozostaje nieustalona.

Udar mózgu (wg WHO) jest pojęciem stosunkowo szerokim, z punktu widzenia etiopatogenezy obejmującym kilka jednostek. Dokładne jej określenie w badaniach epidemiologicznych najczęściej bywa niemożliwe. W wieloośrodkowej analizie porównawczej, obejmującej prawie 5500 chorych na udar z 11 ośrodków z Ameryki Północnej, Europy (w tym również Polski), Azji i Australii, udary podzielono na zawały niedokrwienne, pierwotne krwawienia śródmózgowe, krwotoki podpajęczynówkowe i udary o nieustalonym podłożu. W wymienionej kolejności stanowiły one odpowiednio około 77%, 11%, 4% i 8% wszystkich zarejestrowanych przypadków. Udar jest trzecią, po chorobie niedokrwiennej serca i nowotworach, przyczyną zgonów. Należy także nadmienić, że wiele doniesień mówi o wyraźnej tendencji spadkowej śmiertelności i zachorowalności na udar w rozwiniętych krajach zachodnich począwszy od początku lat 80. Najbardziej przekonujące są amerykańskie dane z badania Framingham i europejskie - z badania FINMONICA. Ocena sytuacji w Polsce na podstawie badania POL-MONICA i Warszawskiego Rejestru Udarów nie jest tak optymistyczna, tzn. w ostatnich latach nie odnotowano spadku umieralności z powodu udaru mózgu.