informacje dla lekarzy



Obok postępowania niefarmakologicznego w profilaktyce pierwotnej udaru mózgu w nadciśnieniu tętniczym, możliwości obniżania ryzyka udaru stwarzają trzy formy leczenia farmakologicznego: hipotensyjne, antyagregacyjne i hipolipemizujące.

W profilaktyce pierwotnej udaru większość stosowanych grup leków przeciwnadciśnieniowych ma udokumentowaną wartość. W metaanalizie obejmującej wszystkie najważniejsze badania prospektywne leczenia nadciśnienia tętniczego (ponad 37 000 pacjentów w 5-letniej obserwacji), przy uzyskaniu różnicy ciśnienia rozkurczowego między grupą leczoną i nieleczoną wynoszącej około 6 mm Hg dla diuretyków i b-adrenolityków wykazano 35-40-procentową redukcję częstości udaru i 42-procentową redukcję śmiertelności z powodu udaru. W największych badaniach objętych omawianą metaanalizą: MRC (Medical Research Council) i HDFP (Hypertension Detection and Follow-up Program) stosowano odpowiednio bendrofluazid i propranolol oraz chlortalidon.

Kolejne, poddane metaanalizie przez MacMahona, badania wymienione poniżej, w których łącznie wzięło udział ponad 47 000 pacjentów, wskazywały na zbliżone korzyści z terapii przeciwnadciśnieniowej w pierwotnej profilaktyce udaru: podczas 5-letniej obserwacji redukcja ciśnienia skurczowego o 10-12 mm Hg, a rozkurczowego o 5-6 mm Hg pozwoliła na zmniejszenie liczby udarów o 38%. W badaniu SHEP (Systolic Hypertension in the Elderly Program) stosowano chlortalidon i atenolol, w badaniu STOP (Swedish Trial in Old Patients with Hypertension) - atenolol, metoprolol lub pindolol i dołączano hydrochlorotiazyd, w badaniu UK-MRC (United Kingdom - Medical Research Council) - atenolol lub hydrochlorotiazyd z amilorydem.

W badaniu Syst-Eur chorych z nadciśnieniem leczono, stosując nowsze klasy leków, tj. blokery kanału wapniowego (nitrendypinę) i inhibitory enzymu konwertującego (enarenal). Dwuletnia obserwacja ponad 4600 pacjentów z izolowanym nadciśnieniem skurczowym pozwoliła stwierdzić, że w grupie aktywnie leczonej obniżenie ciśnienia skurczowego przeciętnie o 23 mm Hg i rozkurczowego o 7 mm Hg spowodowało redukcję częstości udarów o 42%, a udarów niezakończonych zgonem o 44%. Całkowita śmiertelność sercowo-naczyniowa obniżyła się o 27%.

Podsumowując: leczenie nadciśnienia tętniczego niezależnie od stosowanego leku jest skuteczną formą profilaktyki pierwotnej udaru.

W badaniu HOT (Hypertension Optimal Treatment) w dużej grupie ponad 18 000 chorych z nadciśnieniem tętniczym prowadzono kilkustopniowe leczenie przeciwnadciśnieniowe, rozpoczynając od felodypiny i rozszerzając je o lek b-adrenolityczny lub inhibitor ACE (angiotensin- -converting enzyme), następnie podwajając dawkę felodypiny lub dołączając diuretyk. W ten sposób wyodrębniono kilka grup chorych różniących się pod względem stopnia obniżenia ciśnienia. Największy spadek ryzyka udaru obserwowano w grupie o najniższych wartościach ciśnienia rozkurczowego, tzn. poniżej 80 mm Hg.

Badanie HOT negatywnie zweryfikowało przydatność stosowania kwasu acetylosalicylowego pierwotnej profilaktyce udaru mózgu u chorych z nadciśnieniem tętniczym.