informacje dla lekarzy



Rekrutacja chorych do badania PROGRESS (Perindopril Protection Against Recurrent Stroke Study) rozpoczęła się w lutym 1996 roku i zakończyła w listopadzie 1997 roku, losowo wybrano 6105 chorych ze 172 ośrodków. Decydującym kryterium włączenia do badania był przebyty incydent mózgowo-naczyniowy (udar zakrzepowo-zatorowy: 71%, krwotoczny: 11%, nieokreślony: 4% i TIA: 23%) w okresie 5 lat poprzedzających interwencję, bez względu na wysokość ciśnienia tętniczego. Ponadto, chorzy nie powinni mieć jednoznacznych wskazań lub przeciwwskazań do stosowania inhibitorów enzymu konwertującego (zgodnie z zaleceniami publikowanymi przed 1995 r.). W przypadku pacjentów bez jednoznacznych wskazań lub przeciwwskazań do stosowania leków moczopędnych zakładano łączne podawanie inhibitora enzymu konwertującego i diuretyku. Średni czas obserwacji chorych wynosił 4,2 lata (zakończyła się ona w lutym 2001 r.). Niecierpliwie oczekiwane wyniki próby zostały po raz pierwszy zaprezentowane w połowie czerwca 2001 roku na zjeździe Europejskiego Towarzystwa Nadciśnieniowego w Mediolanie oraz podczas Światowego Kongresu Neurologii w Londynie.

PROGRESS miał również rozwiać wątpliwości związane z obniżaniem ciśnienia u pacjentów obciążonych chorobami naczyniowymi mózgu, zarówno u chorych z definitywnym nadciśnieniem, jak i w przypadku osób z ciśnieniem prawidłowym. Trzeba pamiętać, że w połowie poprzedniej dekady jedynie niewielką część chorych z nadciśnieniem tętniczym po przebytym naczyniowym incydencie mózgowym leczono hipotensyjnie, szczególnie w przypadkach niewielkiego wzrostu ciśnienia, natomiast u pacjentów z ciśnieniem nieprzekraczającym wartości 140//90 mm Hg najczęściej nie rozważano nawet możliwości obniżania ciśnienia tętniczego ze względu na spodziewane niekorzystne efekty kliniczne takiego postępowania. Warto przypomnieć, że pacjenci bez nadciśnienia tętniczego lub mający niewiele wyższe ciśnienie stanowią aż 2/3 wszystkich chorych, którzy przebyli incydent mózgowo-naczyniowy. Jednak dostępne od początku lat 90. badania epidemiologiczne, nie tylko metaanaliza MacMahona, wskazywały na mniejsze ryzyko kolejnego udaru lub przejściowego niedokrwienia mózgu u chorych z niższym ciśnieniem bez względu na to, czy wartości były powyżej czy poniżej progu uznawanego za nadciśnienie tętnicze. Na podstawie dostępnych wyników prób klinicznych epidemiolodzy sugerowali, że leczenie hipotensyjne, obniżające ciśnienie rozkurczowe o 5-6 mm Hg, a skurczowe o 12 mm Hg, zmniejszy ryzyko udaru w prewencji pierwotnej o 1/3. W przypadku prewencji wtórnej incydentów mózgowonaczyniowych szacowano, że obniżenie ciśnienia rozkurczowego o 4 mm Hg może zmniejszyć ryzyko kolejnego udaru o około 30%, także u chorych bez nadciśnienia tętniczego (ryc. 1). W przypadku prewencji pierwotnej udaru wiadomo już od dawna, że leczenie farmakologiczne nadciśnienia tętniczego zmniejsza ryzyko udaru w spodziewanym przez epidemiologów stopniu.