informacje dla lekarzy


WYNIKI PRÓBY KLINICZNEJ PROGRESS - PRZEŁOM W PREWENCJI WTÓRNEJ UDARU MÓZGU

Prof. dr hab. med. Andrzej Rynkiewicz
I Klinika Chorób Serca, Instytut Kardiologii Akademii Medycznej w Gdańsku


W 1998 roku na świecie z powodu udaru mózgu zmarło 5,1 mln chorych, a 20 mln przebyło udar niezakończony zgonem, prognoza na rok 2020 przewiduje 7,6 mln zgonów z tego powodu. Chorzy, którzy przebyli udar, są bardzo zagrożeni kolejnym (u 1 na 5 chorych wystąpi kolejny udar w ciągu 5 lat po pierwszym epizodzie). Ta grupa pacjentów jest także bardzo obciążona wysokim ryzykiem wystąpienia innych incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca. Aktualnie udar mózgu stanowi trzecią co do częstości, po chorobach serca i nowotworach, przyczynę zgonu w krajach wysokorozwiniętych. W Polsce co roku udaru doznaje około 50 000 chorych, spośród których prawie 1/3 cierpi przewlekle z powodu ciężkiego inwalidztwa, a społeczeństwo ponosi wysokie koszty dalszego leczenia i rehabilitacji tych chorych. Dane epidemiologiczne obrazujące medyczne i społeczne znaczenie udaru mózgu w pełni uzasadniają konieczność poszukiwania skutecznych prewencyjnych metod, zarówno pierwotnych, jak i wtórnych.

Jednym z najczęściej reprodukowanych i cytowanych wyników badań w literaturze medycznej jest metaanaliza MacMahona i wsp. dotycząca związku ryzyka udaru z wysokością ciśnienia tętniczego, opublikowana w czasopiśmie Lancet w 1990 roku. Wynika to przede wszystkim ze znaczenia klinicznego, społecznego i ekonomicznego, jakie w powszechnej skali ma tak często występujące nadciśnienie tętnicze i jedno z jego najgroźniejszych powikłań - udar mózgu. Metaanaliza MacMahona wykazała, że ryzyko wystąpienia udaru mózgu jest wprost proporcjonalne do wysokości ciśnienia tętniczego i, co jest niezwykle ważne, że zależność taką obserwuje się w całym zakresie wartości ciśnień spotykanych w praktyce klinicznej, zarówno wśród pacjentów z definitywnym nadciśnieniem, jak i wśród osób z prawidłowym ciśnieniem tętniczym. W 1994 roku MacMahon pracujący w Nowej Zelandii razem z Chalmersem z sąsiedniej Australii (ówczesny prezes Światowego Towarzystwa Nadciśnieniowego) zaproponowali wraz z gronem ekspertów oraz organizacjami rządowymi finansującymi badania naukowe w Australii i Nowej Zelandii przeprowadzenie wielkiej próby klinicznej, której zasadniczym celem było sprawdzenie hipotezy wynikającej ze wspomnianej metaanalizy - czy obniżenie ciśnienia tętniczego zmniejsza ryzyko kolejnego udaru mózgu u chorych, którzy przebyli udar mózgu lub przemijające niedokrwienie mózgu, bez względu na wyjściowe wartości ciśnienia tętniczego. Z powodu skuteczności klinicznej inhibitorów enzymu konwertującego, wykraczającej poza redukcję ciśnienia tętniczego, do badania wybrano tkankowy inhibitor ACE, peryndopryl, jako sprawdzony lek hipotensyjny korzystnie modyfikujący inne czynniki ryzyka oraz normalizujący zaburzenia struktury i funkcji naczyń.

Incydenty przejściowego niedokrwienia mózgu (TIA, transient ischenic attack) lub siatkówki mają taką samą etiologię jak udar dokonany, czyli najczęściej wywołują je zatory i zakrzepy tętnic mózgowych oraz domózgowych. Arbitralna granica między przejściowym niedokrwieniem mózgu i udarem dokonanym zakłada, że objawy neurologiczne związane z TIA całkowicie ustępują w ciągu 24 godzin. Zatem z klinicznego punktu widzenia słuszne jest jednakowe traktowanie TIA i udaru dokonanego, ponieważ postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne w obu tych stanach powinno być podobne.


Strona główna | Dla lekarzy | Informacje ogólne | Dla dziennikarzy | Biuletyn | Szukaj | Nota prawna