informacje dla lekarzy


ROSNĄCE ZAGROŻENIE ZWIĄZANE ZE ZMIANAMI WYWOŁANYMI PRZEZ NADCIŚNIENIE TĘTNICZE

Profesor Stephen MacMahon, University of Sydney, Sydney, Australia
Wiceprzewodniczący PROGRESS Management Committee


Przedstawiając dane dotyczące globalnego obciążenia wywoływanego przez choroby układu sercowo-naczyniowego, profesor Stephen MacMahon omówił potencjalny wpływ, jaki leczenie obniżające ciśnienie tętnicze może wywrzeć na częstość udarów (Abstrakt 189, s.S254,[1 ]).

Zwiększenie częstości zgonów i inwalidztwa

Tabela I prezentuje 10 najważniejszych przyczyn zgonów i inwalidztwa, uporządkowanych w zależności od ich wpływu na łączną liczbę lat utraconych z powodu zachorowań i zgonów w 1990 roku oraz przewidywanych w 2020 roku. Szacuje się, że choroba niedokrwienna serca z miejsca piątego przesunie się na miejsce pierwsze, a choroby układu mózgowo-naczyniowego - z szóstego na czwarte. Przewiduje się też, że łącznie obie grupy chorób będą stanowić ponad 10% wszystkich problemów zdrowotnych na świecie.

Tabela I. Główne globalne przyczyny zgonów i inwalidztwa w zależności od ich udziału w łącznej liczbie utraconych lat


Tak dramatyczne globalne zmiany zachodzą nie tylko w konsekwencji przemian dotyczących krajów rozwiniętych, ale również obszarów takich jak Indie, Chiny, Afryka (obszar subsacharyjski), Środkowy Wschód, Ameryka Łacińska oraz Karaiby. W tych regionach populacje są bardzo liczne, starzeją się szybko i są narażone - prawdopodobnie po raz pierwszy - na epidemię chorób układu sercowo-naczyniowego, która już dotknęła kraje zachodnie. Przewiduje się na przykład, że obciążenie związane z występowaniem chorób układu sercowo-naczyniowego, które wynosiło w 1990 roku w Indiach i Chinach blisko 25 mln utraconych lat, wzrośnie do roku 2020 odpowiednio do około 45 i 35 mln. W 1990 roku zachodnie kraje o rozwiniętej gospodarce rynkowej cechowała największa liczba zgonów wywołanych chorobami układu sercowo-naczyniowego, choć w Indiach i Chinach wskaźniki te również okazały się wysokie. Pomimo mniejszej liczby zgonów Indie i Chiny straciły łącznie 25% więcej lat życia, uwzględniając inwalidztwo (tak zwanych DALY - disability-adjusted life years, lata życia z uwzględnieniem inwalidztwa) w porównaniu z krajami gospodarczo rozwiniętymi - czyli niemal 25 milionów DALY (ryc.1).

Rycina 1. Zgony oraz stracone lata życia z uwzględnieniem inwalidztwa (DALY) związane z chorobami układu sercowo-naczyniowego w 1990 roku w kilku krajach. EME (established market economies ) - kraje o rozwiniętej gospodarce rynkowej; FSE (Former Socialist economies) - byłe kraje socjalistyczne; IND - Indie; CHI - Chiny; OAI (Other Asia/Islands) - inne azjatyckie//wyspy; SSA (sub-Saharan Africa) - Afryka subsacharyjska; LAC (Latin-American Countries) - kraje Ameryki Łacińskiej; MEC (Middle-Eastern Countries) - kraje Środkowego Wschodu


Wzrost obciążenia chorobami układu sercowo-naczyniowego w Azji oznacza, że w 1990 roku, kiedy liczba mieszkańców kontynentu sięgała połowy mieszkańców całego świata, kraje azjatyckie obciążone były niemal połową globalnego ciężaru związanego z występowaniem chorób układu sercowo-naczyniowego. Przewiduje się, że do 2020 roku liczba mieszkańców Azji wzrośnie o jedną trzecią, a obciążenie związane z występowaniem chorób układu sercowo-naczyniowego - o dwie trzecie.

Podwyższone ciśnienie tętnicze a ryzyko sercowo-naczyniowe

Duże badania epidemiologiczne, obejmujące ponad 400 000 osób bez wywiadu wskazującego na udary i zawał serca, wykazały ścisłą, ciągłą i w przybliżeniu liniową zależność pomiędzy wartościami rozkurczowego ciśnienia tętniczego (DBP, diastolic blood pressure) a występowaniem pierwszych udarów. "Pracowaliśmy przez ostatnie kilka lat z kolegami ze wschodniej Azji nad wspólnym projektem obejmującym 18 badań i niemal 125 000 uczestników " - powiedział profesor MacMahon - "i stwierdziliśmy, że stopień nachylenia krzywej zależności pomiędzy względnym ryzykiem udaru a średnim DBP jest o około 50% większy w krajach azjatyckich niż w krajach zachodnich. Co ważne, zależność ta ma charakter liniowy i jest silnie wyrażona nawet dla prawidłowych i niskich wartości ciśnienia " (ryc.2)[2 ].

Rycina 2. Łączne względne ryzyko wszystkich udarów w zależności od rozkurczowego ciśnienia tętniczego (DBP) u 124 774 uczestników ze wschodniej Azji (za zgodą z [2]). Widoczna jest ścisła zależność pomiędzy BP a występowaniem pierwszych udarów


Profesor MacMahon i wsp. zaobserwowali podobną zależność pomiędzy względnym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego a DBP.

Wartości rozkurczowego ciśnienia tętniczego > niż 90 mm Hg odpowiadają za 30% wszystkich udarów i 17% przypadków choroby wieńcowej we wschodniej Azji, uwzględniając wiek, płeć, palenie tytoniu i stężenie cholesterolu w surowicy. Ponieważ zależność pomiędzy wartościami ciśnienia tętniczego a występowaniem incydentów sercowo-naczyniowych jest ciągła nawet przy DBP < 90 mm Hg, DBP > 80 mmHg jest odpowiedzialne za 57% wszystkich udarów i 24% przypadków choroby wieńcowej w tej populacji.
Ciśnienie tętnicze to ważny czynnik decydujący o ryzyku udaru w krajach wschodniej Azji

Możliwość zmniejszenia obciążeń związanych z występowaniem chorób układu sercowo-naczyniowego poprzez redukcję ciśnienia tętniczego

Ocenia się,że w krajach azjatyckich obejmująca całą populację terapia nadciśnienia do 2020 roku mogłaby zapobiec 10% zgonów spowodowanych udarami i chorobą niedokrwienną serca, a leczenie odpowiednio ukierunkowane i zindywidualizowane - 12% takich zgonów. Odpowiada to liczbie 950 000 i 1 100 000 osób. Można się więc spodziewać, że złożone podejście pozwoli zapobiec 2 000 000 zgonów w Azji. "Są to oczywiście prognozy uwzględniające wiele założeń, na przykład, że obniżenie ryzyka można osiągnąć przy wszystkich poziomach ciśnienia tętniczego" - zastrzegł profesor MacMahon.

Przyszłość

Profesor MacMahon zakończył swoje wystąpienie następującymi stwierdzeniami:
  • Obniżając ciśnienie tętnicze, możemy potencjalnie ograniczyć zasięg epidemii chorób z nim związanych.
  • Osiągnięcie największych korzyści wymaga podejścia obejmującego zarówno leczenie całych populacji w celu zmiany rozkładu wartości BP, jak i celowane leczenie osób z nadciśnieniem.
  • Największe potencjalne korzyści, związane z możliwością uniknięcia chorób związanych z ciśnieniem tętniczym, dotyczą krajów rozwijających się.

Epidemiologia a następstwa udarów
  • Co to jest udar?
    WHO definiuje udar jako: "szybko rozwijające się objawy kliniczne ogniskowych lub uogólnionych zaburzeń funkcji mózgu utrzymujące się 24 godziny lub dłużej lub prowadzące do zgonu, bez widocznej przyczyny innej niż naczyniowa". Najczęstszym rodzajem udaru w krajach zachodnich jest udar niedokrwienny mózgu.
  • Przemijający incydent niedokrwienny mózgu (TIA, transient ischaemic attack) to ogniskowy ubytek neurologiczny bez utraty przytomności, który trwa najczęściej raczej minuty niż godziny (<24 godzin), powodujący przemijające zaburzenia widzenia (amaurosis fugax ), porażenie połowicze, zaburzenia mowy, zawroty głowy i upadki.
  • Udary są istotną przyczyną zgonów i inwalidztwa
    Udary stanowią drugą z kolei przyczynę zgonów w krajach uprzemysłowionych i główną przyczynę inwalidztwa. Na przykład w Stanach Zjednoczonych każdego roku dochodzi do około 700 000 udarów.
  • Następstwa udarów
    Najważniejsze następstwa udarów obejmują: pogorszenie deficytu neurologicznego, nawroty, inwalidztwo i zgon.



Strona główna | Dla lekarzy | Informacje ogólne | Dla dziennikarzy | Biuletyn | Szukaj | Nota prawna