informacje dla lekarzy



Obciążenia związane z chorobą o wielu czynnikach ryzyka

Udary i zawały serca to w końcu XX wieku dwie najważniejsze przyczyny zgonów.W szacunkowych ocenach opublikowanych w 1997 roku udary wymieniano na drugim miejscu wśród największych zabójców.Pochłaniały one około 4,4 miliona istnień ludzkich rocznie.¹ Zachorowalność na choroby układu naczyniowo-mózgowego rośnie szybko z wiekiem i w po łączeniu z faktem,że we współczesnych społeczeństwach stale wzrasta liczba ludzi starych, obciążenia społeczne związane z udarami będą prawdopodobnie rosły.

Choć ogólny trend dotyczący występowania udarów na świecie wykazuje wzrost, istnieją pewne różnice geograficzne.W krajach uprzemysłowionych, takich jak USA, Francja, Japonia i Australia, widoczna jest tendencja spadkowa. Jednocześnie odnotowuje się rosnącą zachorowalność w krajach Europy Wschodniej, Afryce, Azji i Południowej Ameryce.

Na świecie śmiertelność z powodu chorób układu naczyniowo-mózgowego jest bardzo zróżnicowana w poszczególnych populacjach i do chwili obecnej nie jest jasne, czy mają na to wpływ czynniki genetyczne czy też środowiskowe.

Udary mogą mieć różny przebieg. Łącznie około 25% chorych umiera w pierwszym miesiącu, a około 40% w ciągu roku po ostrym udarze. Około połowa osób przeżywających dłuższy czas po udarze staje się inwalidami. Ma to ogromny wpływ na globalne obciążenia i koszty opieki zdrowotnej związane z udarami. Spośród różnych podtypów zawałów mózgu najlepiej rokują zawały spowodowane chorobą małych naczyń (tj.zawały lakunarne), zaś najgorzej zawały wywołane zatorami pochodzącymi z serca.

Ważne jest, aby pamiętać, że po pierwszym udarze ryzyko kolejnego jest największe w okresie bezpośrednio po nim następującym. Ma to istotne znaczenie, ponieważ kolejny udar powoduje zwykle u chorych większe inwalidztwo niż pierwszy, co wiąże się jednocześnie z wyższymi kosztami opieki zdrowotnej.² Co interesujące, wydaje się, że dwa udary zlokalizowane w odmiennych półkulach powodują większe zaburzenia czynnościowe od dwóch udarów w jednej półkuli. W tym ostatnim przypadku zdrowa półkula wydaje się mieć większe zdolności do czynnościowego wyrównywania deficytów neurologicznych od dwóch uszkodzonych półkul.³

Podsumowując − udary stanowią ogromne obciążenie finansowe, jednak poprzez identyfikację i leczenie czynników ryzyka mona im zapobiegać. Na rycinie 1 pokazano niektóre sposoby zapobiegania udarom oraz ograniczenia powstającego w ich wyniku inwalidztwa.

Rycina 1. Sposoby zapobiegania udarom i ograniczania inwalidztwa związanego z udarami.